1KIZILELMA'da Silah Entegrasyonu Hızlandı
Bayraktar KIZILELMA Temmuz ayında iki önemli silah testi gerçekleştirdi. JET-230 süpersonik hava-yer mühimmatıyla yapılan atışın ardından ay sonunda TEBER-82 ve TOLUN mühimmatları dahili silah yuvasından bırakılarak hedeflere isabet sağlandı.
Neden önemli? Dahili silah yuvası, mühimmatın gövde dışında taşınmasına kıyasla düşük görünürlük ve aerodinamik performans hedefleri açısından daha avantajlı bir mimaridir. Temmuz testleri, KIZILELMA programının yalnızca uçuş geliştirme safhasından görev sistemi ve silah entegrasyonu safhasına ilerlediğini gösteriyor.
KIZILELMA'daki son testler, programın yalnızca uçuş performansını geliştirme aşamasından silah ve görev sistemlerini doğrulama aşamasına geçtiğini gösteriyor.
2MQ-9B ve Protector'da Silah Seçenekleri Genişliyor
General Atomics, Temmuz ayında MQ-9B SkyGuardian ailesinin silah entegrasyonunda birkaç önemli adım attı. Kongsberg ile uzun menzilli Joint Strike Missile (JSM) entegrasyonunda tasarım süreci ilerlerken, İngiltere'nin Protector RG Mk1 sistemi için yeni mühimmatların kalifikasyon testleri tamamlandı. GA-ASI ayrıca MBDA ile gelecekte kullanılabilecek yeni uzun menzilli silah seçenekleri üzerinde çalışacağını açıkladı.
Neden önemli? MQ-9B, ağırlıklı olarak keşif ve gözetleme görevleriyle bilinen bir platformken, yapılan entegrasyonlar daha uzaktaki hedeflere karşı vuruş kabiliyetini genişletiyor.
3NATO, MQ-4C Triton ile Deniz ISR Kapasitesini Büyütmek İstiyor
NATO, MQ-4C Triton üzerinden deniz istihbarat, gözetleme ve keşif kapasitesini genişletme yönünde niyet bildirdi. Bu süreç, Temmuz ayında Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında somut bir adım daha attı. Northrop Grumman ile NATO Support and Procurement Agency (NSPA) arasında imzalanan mutabakat, MQ-4C Triton'un NATO'nun ortak ISR yapısına entegrasyonuna yönelik iş birliğini ilerletti.
Neden önemli? MQ-4C Triton, yüksek irtifada uzun süre görev yaparak çok geniş deniz alanlarını gözetleyebilen bir HALE sınıfı İHA. NATO açısından önemli olan yalnızca yeni bir İHA edinmek değil; Triton'un sağladığı uzun menzilli gözetleme verisini ittifakın ortak istihbarat ve gözetleme ağına dahil etmek.
4VENOM: AI Kontrollü F-16 Testleri
DARPA ve ABD Hava Kuvvetleri, VENOM programında modifiye edilmiş F-16'ları yapay zekâ ajanlarının kontrol ettiği uçuş testlerinde kullandı. İnsan pilotlar kokpitte kalarak sistemi ve test güvenliğini izledi.
Neden önemli? Buradaki asıl değer tek bir F-16'nın otonom uçması değil; gelecekte CCA sınıfı insansız savaş uçaklarında kullanılabilecek yapay zekâ ajanlarının gerçek uçuş ortamında denenmesi. Bu testler, insanlı-insansız takım konseptinin yazılım ve karar verme katmanını olgunlaştırıyor.
5YFQ-42A ve YFQ-44A: CCA Artık Yalnızca Uçuş Testi Değil
Creech Hava Üssü'ndeki testlerde YFQ-42A ve YFQ-44A; ileri konuşlanma, bakım, yakıt ikmali, yeniden göreve hazırlama ve silah yükleme gibi operasyonel süreçlerde denendi. YFQ-44A üzerinde AIM-120 yükleme prosedürleri de test edildi.
Neden önemli? CCA programındaki odak yalnızca otonom uçuş algoritmasına değil, platformların gerçek birlik yapısı içinde ne kadar hızlı, az personelle ve dağınık üslerden kullanılabileceğine kayıyor.
Bir CCA'nın başarılı olması için yalnızca iyi uçması yetmez. Yakıt, bakım, silah yükleme, görev planlama ve insanlı uçaklarla veri paylaşımı da operasyonel tempoya uygun olmalıdır.
6MQ-28 Ghost Bat, ABD Hava Kuvvetleri ile Hint-Pasifik'te Uçtu
MQ-28 Ghost Bat , ABD Hava Kuvvetleri ile Hint-Pasifik bölgesindeki uçuş faaliyetleriyle Avustralya dışındaki birlikte çalışabilirlik ve operasyonel kullanım kabiliyetini göstermeye devam etti. MQ-28, insanlı savaş uçaklarını desteklemek üzere geliştirilen otonom bir Collaborative Combat Aircraft yaklaşımını temsil ediyor.
Neden önemli? MQ-28'in değeri yalnızca otonom uçuş kabiliyetinde değil; müttefik hava kuvvetlerinin insanlı platformlarıyla aynı görev mimarisi içinde çalışabilmesinde yatıyor. ABD Hava Kuvvetleri ile yapılan uçuşlar, sistemin çok uluslu operasyon ve gelecekteki CCA görevleri açısından olgunlaşmasına katkı sağlıyor.
7X-BAT'ta Dikey Uçuş İçin Kritik Motor Testi
Shield AI ve GE Aerospace, X-BAT'ın F110-GE-129E motoruna entegre edilen AVEN itki yönlendirme nozulu için entegrasyon ve motor çalıştırma testlerini tamamladı. Sistem, X-BAT'ın dikey kalkış ve iniş sırasında ihtiyaç duyduğu itki yönlendirmesini sağlamayı amaçlıyor.
Neden önemli? X-BAT'ın temel farkı yalnızca otonom bir savaş uçağı olması değil; pist gerektirmeden gemilerden, adalardan ve ileri konuşlanma noktalarından görev yapabilecek şekilde tasarlanması. Motor ve thrust-vectoring nozzle entegrasyonu, bu konseptin dikey uçuş hedefi açısından kritik teknik aşamalarından biri.
8MQ-25A Stingray İkinci Test Uçuşunu Tamamladı
ABD Donanması'nın ilk MQ-25A Stingray test uçağı ikinci uçuşunu tamamladı. Uçuş, insansız tanker platformunun uçuş kontrolü ve performans kabiliyetlerini doğrulamaya yönelik test serisinin bir parçasıydı.
Neden önemli? MQ-25, uçak gemisi hava kanadındaki yakıt ikmal yükünün bir bölümünü insansız sisteme aktararak insanlı savaş uçaklarının görev menzilini artırmayı hedefliyor. Bu yönüyle doğrudan saldırı yapan bir İHA değil, hava harekâtının erişimini büyüten bir kuvvet çarpanı.
9Taktik VTOL Sınıfında da Hareketlilik Var
İtalya Savunma Bakanlığı JUMP 20 sistemine MQ-31A askeri tanımlamasını verdi. Aynı ay AeroVironment, P550 VTOL sistemi için ABD Ordusu'ndan üretim sözleşmesi aldığını açıkladı. Shield AI'ın iki V-BAT sistemi ise Frontex ve İtalyan Sahil Güvenliği pilot projesinde bir devriye gemisinden 19 gün boyunca toplam 150 saat uçtu; aynı anda iki araçla günlük toplam 20 saate kadar operasyon gerçekleştirildi ve görevler gemiden 150 km mesafeye kadar uzandı.
Neden önemli? Temmuz ayı, taktik VTOL sınıfında yalnızca yeni tedarik kararlarını değil, gemiden uzun süreli BVLOS operasyonlarının da olgunlaştığını gösterdi. V-BAT'ın SORA SAIL III operasyonel yetkilendirmesi, bu sınıfın deniz gözetleme görevlerinde daha düzenli kullanıma yaklaştığını gösteriyor.
Silah entegrasyonu hızlanıyor. KIZILELMA ve MQ-9B tarafındaki gelişmeler, İHA'ların görev yelpazesinin genişlediğini gösteriyor.
ISR artık platform değil ağ meselesi. MQ-4C Triton'un NATO yapısına yaklaşması, uzun menzilli sensör platformlarının ortak komuta ve veri ağlarıyla değer kazandığını gösteriyor.
CCA programları operasyonel olgunluk sınavında. VENOM, YFQ-42A/YFQ-44A, MQ-28 ve X-BAT gelişmeleri; sektörün yalnızca otonom uçuşa değil, insanlı-insansız takım, dağınık konuşlanma ve pistten bağımsız operasyon kabiliyetlerine yöneldiğini gösteriyor.
Taktik VTOL sistemleri sahada olgunlaşıyor. JUMP 20 ve P550 tedarik gelişmelerine ek olarak V-BAT'ın deniz üzerinde 150 saatlik pilot faaliyeti, küçük VTOL sınıfının operasyonel kullanımını güçlendiriyor.